2026-044 ZK-240

widok z przodu z otwartą pokrywą — aluminiowa płyta czołowa z logo UNITRA ZRK i oznaczeniem „ZK 240”, po lewej dźwignia prędkości ze skalą 9,5 · 0 · 19 (cm/s) i trzy pokrętła opisane ZAPIS · TON · GŁOŚNOŚĆ, pośrodku przełącznik ŚCIEŻKI (R / 2-3 / 1-4), po prawej wskaźnik wysterowania, licznik taśmy i rząd sześciu klawiszy transportu (wyrzut, odtwarzanie, przewijanie ◄◄ i ►►, STOP, ZAPIS z czerwonym punktem); w komorze JEDNA PRZEZROCZYSTA SZPULA na lewym trzpieniu, prawy trzpień pusty. Obudowa drewniana, dolna listwa jasna [źródło: własne] Kliknij, aby zamknąć.

widok z góry, pokrywa odchylona — komora taśmy z osłoną głowic pośrodku, jedna szpula z żółtą szpulką rdzeniową i pusty trzpień odbiorczy; dobrze widoczne opisy klawiszy (PAUZA, START, PRZEWIJANIE, STOP, ZAPIS) i pól ZEROWANIE oraz WYSTEROWANIE. Pokrywa z przydymionej pleksi cała, ale z gęstą siatką rys [źródło: własne] Kliknij, aby zamknąć.

front z zamkniętą pokrywą — w drewnianej ściance PANEL SZEŚCIU GNIAZD DIN we wnęce, po bokach dwa metalowe uchwyty do przenoszenia, pod panelem kratka wentylacyjna; na panelu gniazd DWIE ŻÓŁTE NAKLEJKI (najpewniej oznaczenia sklepowe, nie fabryczne). Pokrywa z pleksi mocno porysowana, okleina obudowy z przetarciami na krawędziach [źródło: własne] Kliknij, aby zamknąć.

Historia egzemplarza

Magnetofon szpulowy Unitra ZRK ZK-240 — konstrukcja monofoniczna, czterościeżkowa, z dwiema prędkościami przesuwu (9,5 i 19 cm/s), w obudowie stacjonarnej z walizkowym uchwytem (ok. 12 kg). Egzemplarz kupiony 15.08.2026 w sklepie ze starociami Antyk-Wariat w Warszawie, mieszczącym się na terenie dawnych Warszawskich Zakładów Telewizyjnych.

Dziennik prac

2026-08-15 — zakup. Kupiony razem z odbiornikiem Wirtuoz 3231 (2026-043) i magnetofonem ZK-147 (2026-045) za 350 zł za całość; udział tego egzemplarza: 194,44 zł (wycena sklepowa 250 zł — najdroższa pozycja w koszyku; rozliczenie w notatce zakupu). Sprzedawca deklaruje, że ten magnetofon działa. Sprzętu jeszcze nie uruchamiano. Dołączone trzy zdjęcia własne.

„Działa" — jedyna deklaracja w całym zakupie

Z trzech urządzeń kupionych tego dnia sprzedawca powiedział coś wyłącznie o tym: że działa. To jednocześnie najdroższa pozycja koszyka (250 zł z 450 zł wycen), więc deklaracja i cena idą w parze.

Zapisujemy to jako relację, nie jako pomiar. stan_techniczny zostaje pusty do własnego testu — tak samo jak przy Amatorze 2, gdzie sprzedający zapewniał o sprawnym wzmacniaczu (co się potwierdziło) i przy Violetcie, gdzie diagnoza sprzedawcy była chybiona. Deklaracja podnosi natomiast wycenę egzemplarza: notatka w karcie modelu rozdziela oferty „do naprawy" (179–250 zł) od sprawnych, i to ta druga półka.

Ustalenia z wątku na forum UNITRA-Klub (16.08.2026)

Dane z wątku /temat/36352, przekazane przez właściciela kolekcji. Źródło forumowe, czyli najsłabszy szczebel hierarchii z CLAUDE.md — ale kilka punktów potwierdza się niezależnie na zdjęciach tego egzemplarza i w karcie modelu, co je mocno uwiarygadnia.

⚠️ Sprostowanie: ZK-240 jest MONOFONICZNY

W pierwszej wersji tego wpisu napisano „konstrukcja stereofoniczna" — za notatką wyceny w karcie modelu, która zaczynała się od słowa „Stereo". To była nieprawda. Wersje stereofoniczne w tej rodzinie to ZK-246, ZK-246-2, M2404S i M2405S, i to one doczekały się kolejnych wersji rozwojowych.

Potwierdza to nasz własny egzemplarz: na płycie czołowej jest jeden wskaźnik wysterowania, nie dwa — czego przy maszynie stereofonicznej nie byłoby. Dowód leżał na zdjęciu od początku i został przeoczony, bo opis w karcie modelu brzmiał wiarygodnie. Sprostowane też w karcie modelu.

Praktyczna konsekwencja: odpada plan „sprawdzić oba kanały osobno", który zapisano tu wcześniej jako naukę z Amatora 2. Tutaj kanał jest jeden.

✅ Ciemna klawiatura to NIE usterka

Wątek rozstrzyga rzecz, która przy pierwszym uruchomieniu wyglądałaby na awarię: klawiatura ZK-240 nigdy nie była podświetlana. Żarówkę miał wyłącznie wskaźnik wysterowania.

Wniosek na test: ciemne klawisze = tak było fabrycznie; ciemny wskaźnik wysterowania = przepalona żarówka, czyli drobna i tania naprawa, a nie usterka elektroniki. To ta sama klasa pułapki co dioda na wskazówce Śnieżki (2026-037): brak funkcji fabrycznej udający usterkę.

Gniazdo głośnikowe: wtyczka WG-2 („kropka – kreska")

Wyjście na głośnik zewnętrzny przyjmuje wtyczkę WG-2, potocznie „kropka – kreska" — również standard DIN. Warto zdobyć ją przed próbami, bo bez niej nie da się podłączyć głośnika inaczej niż prowizorką.

Cena i lata produkcji

7500 zł w latach produkcji, a same lata to orientacyjnie 1974–1977 (autor wątku zaznacza „plus minus", dlatego w karcie modelu pola lata_od/lata_do zostają na razie puste).

Ta cena jest najciekawszą liczbą w całym wpisie: warto zestawić ją z ówczesną średnią płacą, bo dopiero wtedy widać, czym był taki zakup dla domowego budżetu — i jak bardzo zmienił się status tego sprzętu, skoro dziś przyszedł do kolekcji za 194,44 zł jako część koszyka.

Brak kolejnych edycji — ale drobne zmiany bywały

Model nie doczekał się wersji rozwojowych. Mogły natomiast wystąpić drobne zmiany konstrukcyjne, których nie uwzględniano w opisach i schematach. ⚠️ Praktycznie: jeśli przy serwisie płytka nie zgadza się ze schematem co do detalu, to nie musi znaczyć, że ktoś przy niej grzebał — ufać temu, co na płytce, nie rysunkowi.

Ciężar ok. 12 kg potwierdza się z kartą modelu. Uchwyt jest walizkowy, ale to sprzęt stacjonarny — przy przenoszeniu i ustawianiu warto o tym pamiętać, zwłaszcza że pokrywa z pleksi nie lubi nacisku.

⚠️ Zanim pierwsze uruchomienie: paski przed taśmą

Przy magnetofonie szpulowym kolejność jest odwrotna niż odruch, a stawka wyższa niż przy kasetowym — taśma szpulowa jest droższa i trudniej dostępna niż kaseta, a mechanizm ma więcej miejsc, w których może ją zniszczyć.

1. Kabel sieciowy i wtyczka — oględziny przed podłączeniem.
2. ⚠️ Paski napędu. Po pięćdziesięciu latach guma bywa **mazią, która przy pierwszym uruchomieniu rozsmaruje się po kołach i silniku** — i wtedy robota rośnie z „wymienić pasek" do „rozebrać i odmyć napęd". Otworzyć i obejrzeć, zanim cokolwiek ruszy.
3. Rolka dociskowa i kapstan — stwardniała rolka niszczy taśmę, zabrudzony kapstan powoduje nierównomierny przesuw.
4. Głowice — przetrzeć izopropanolem; przy okazji ocenić zużycie (wytarte rowki od taśmy).
5. Dopiero potem próba — i taśmą-ofiarą, nie nagraniem, którego szkoda.

Ta sama uwaga stoi przy MK-2500 (2026-042), który wciąga taśmę — kupiony tego samego dnia. Dwa magnetofony z jednego dnia i ta sama zasada: mechanizm sprawdza się na sucho, zanim dotknie taśmy.

Ustalenia ze zdjęć własnych

• Płyta czołowa kompletna — komplet pokręteł (ZAPIS, TON, GŁOŚNOŚĆ), dźwignia prędkości 9,5 / 0 / 19, przełącznik ŚCIEŻKI R / 2-3 / 1-4, licznik taśmy z zerowaniem, wskaźnik wysterowania, sześć klawiszy transportu. Nic nie wygląda na brakujące ani ułamane.
• ⚠️ W komplecie jest jedna szpula, nie dwie. Na lewym trzpieniu siedzi przezroczysta szpula (pusta, z żółtą szpulką rdzeniową), prawy trzpień jest goły. Przy magnetofonie szpulowym **szpule są częścią kompletu i mają swoją cenę** — brakującą warto dopisać do listy poszukiwanych, gdy potwierdzi się, że rzeczywiście nie przyjechała.
• Panel sześciu gniazd DIN we wnęce w przedniej ściance — bogaty jak na ten sprzęt zestaw wejść i wyjść, do rozpisania z instrukcji serwisowej.
• Pokrywa z przydymionej pleksi jest cała, ale pokryta gęstą siatką rys. Pleksi da się polerować, więc to wada odwracalna — w przeciwieństwie do pęknięcia.
• Dwie żółte naklejki na panelu gniazd — najpewniej oznaczenia sklepowe (cena / numer), nie fabryczne. Zdjąć ostrożnie, żeby nie zostawić kleju.

Stan

Ocena techniczna nie jest wpisana — mimo deklaracji sprzedawcy. Powód ten sam co zawsze: relacja to nie pomiar, a przy magnetofonie „działa" bywa mówione o samym obracaniu się szpul, bez sprawdzenia odczytu i zapisu.

Kosmetyczna: 3 ze zdjęć — kompletny z zewnątrz, obudowa i płyta czołowa bez ubytków. Na minus mocno porysowana pokrywa i przetarcia okleiny na krawędziach. Zdjęcia z garażu przy sztucznym świetle, więc do potwierdzenia.

Uwagi

Cena. Udział 194,44 zł przy widełkach modelu 70–300 zł i medianie ~150 zł. Za sprzęt zadeklarowany jako sprawny to cena rozsądna, ale nie okazja — i jedyna pozycja z tego zakupu, przy której płaci się blisko wartości rynkowej. Ryzyko jest tu największe w całym koszyku: jeśli „działa" okaże się przesadą, wycena spada do przedziału „do naprawy".

Oba magnetofony z tego zakupu są monofoniczne — ZK-240 tak samo jak mniejszy ZK-147. Stereo w rodzinie zaczyna się dopiero od ZK-246 (patrz sprostowanie wyżej).

Dokumentacja — lepsza, niż początkowo zapisano. Do karty modelu podpięte są dwa schematy (/plik/6240 oraz wersja niemiecka /plik/3777) i instrukcja serwisowa (/plik/3657), a od 16.08.2026 także wątek na forum UNITRA-Klub z dyskusją użytkowników. Wszystko na UNITRA-Klubie, za logowaniem — do pozyskania przed otwarciem napędu: przy magnetofonie rysunek biegu taśmy i rozmieszczenia pasków oszczędza godziny.

⚠️ Sprostowanie: w pierwszej wersji tego wpisu napisano, że „schematu ani instrukcji serwisowej nie ma jeszcze podpiętych". Były podpięte od początku — pomyłka wzięła się z pobieżnego sprawdzenia karty modelu. Wniosek na przyszłość: przed napisaniem „dokumentacji brak" przejrzeć całe pole materialy:, nie sam koniec karty.

Do uzupełnienia: numer seryjny (szukać na spodzie i na chassis), rok produkcji (karta modelu nie podaje lat — datowniki elementów przy otwartej obudowie), ocena techniczna po własnym teście (odczyt i zapis, oba kanały), stan pasków, rolki dociskowej i głowic, czy druga szpula rzeczywiście nie przyjechała, rozpisanie sześciu gniazd DIN.

Gdy egzemplarz wejdzie w renowację, założyć zakupy/2026-044-zk-240-remont.md (dziennik prac, użyte części, koszty) — wymagane dla każdego projektu renowacyjnego.

Wycena rynkowa

Górną połową widełek, bo SPRZEDAWCA DEKLARUJE, ŻE DZIAŁA — to jedyny z trzech egzemplarzy z tego zakupu, o którym coś powiedział. Notatka wyceny modelu: archiwum Allegro 70–135 zł, oferty bieżące „do naprawy\" 179–250 zł, sprawny podnosi cenę. Udział w cenie 194,44 zł (podział koszyka 350 zł). Zrewidować po własnym teście — deklaracja to nie pomiar.

Wycena orientacyjna, polski rynek wtórny (2026-08); w większości ceny ofertowe — realne transakcje bywają o 20–40% niższe.