Elmasz Warszawa ·
Zakład Budowy Urządzeń Technologicznych Unitra-Elmasz
Historia
Elmasz powstał na bazie Zakładu Doświadczalnego Zapisu Magnetycznego działającego przy Zakładach Radiowych im. Marcina Kasprzaka (ZRK) w Warszawie. Funkcjonował jako Wydział Produkcji Specjalnej ZRK, z siedzibą w tych samych budynkach przy ul. Kasprzaka 18/20 na Woli. Oficjalna nazwa w dokumentach (obecnego Ministerstwa Gospodarki) to Zakład Budowy Urządzeń Technologicznych „Unitra-Elmasz" — należał więc formalnie do zjednoczenia Unitra (Zjednoczenie Przemysłu Elektronicznego i Teletechnicznego), nie do przemysłu maszyn matematycznych/informatyki. Nazwa „Zakłady Wytwórcze Maszyn Elektronicznych" użyta w pierwotnym szkicu tego wpisu nie znajduje potwierdzenia w źródłach i nie ma związku z polskim przemysłem komputerowym PRL (Mera, Elwro) — Elmasz nie produkował maszyn liczących ani komputerów.
Głównym profilem zakładu była produkcja specjalistycznych urządzeń nagrywających na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej i innych służb mundurowych — miniaturowe, bateryjne „nagrywacze" (jak je nazywał producent) do dyskretnego, ukrytego nagrywania rozmów, wraz z odtwarzaczami do tych nagrań. Równolegle Elmasz wytwarzał aparaturę kontrolno-pomiarową na bazie podzespołów Unitra-ZRK.
Data likwidacji nie jest jednoznaczna w dostępnych źródłach: unitraklub.pl i Wikipedia podają, że Elmasz zlikwidowano razem z ZRK (formalna likwidacja ZRK nastąpiła w 1999), natomiast oldradio.pl wskazuje na likwidację zakładu już w 1992 r., po czym produkcję magnetofonów do zastosowań specjalnych przejęła spółka Artenet sp. z o.o. (do weryfikacji, które źródło jest ściślejsze). Rok powstania zakładu nie jest znany z żadnego ze sprawdzonych źródeł.
Produkcja i rola
- nagrywacze do dyskretnej rejestracji rozmów: RS-1490 (prędkość przesuwu taśmy 1,2 cm/s) i RS-1499 (2,4 cm/s, produkcja 1986) — urządzenia bateryjne z mikrofonem i wyłącznikiem na długim przewodzie, do ukrycia pod ubraniem
- odtwarzacz do odsłuchu nagrań: RZ-1502
- urządzenia do dokładnego kasowania zapisu magnetycznego, zasilacze stabilizowane
- aparatura kontrolno-pomiarowa: miernik VN1064 (na bazie podzespołów Unitra-ZRK)
Źródła
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Elmasz
- https://unitraklub.pl/unitra-elmasz
- http://www.oldradio.pl/karta.php?1451
- https://forum.stereo-hifi.com/topic/562-nagrywacz-unitra-elmasz-rs-1490-i-rs-1499-odtwarzacz-rz-1502/